ABD'de hava trafiği, ülke genelindeki hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen iletişim sorunu nedeniyle durduruldu. Federal Havacılık İdaresi (FAA), güvenlik gerekçesiyle bütün havalimanlarında uçak kalkışlarının ikinci bir emre kadar durdurulması talimatını verdi.
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada kararın nedenini duyurdu.
Duffy, "FAA, tüm ABD hava trafik kontrol merkezlerini etkileyen bir iletişim sorunu nedeniyle ülkedeki bütün havalimanlarında kalkışları durdurma kararı aldı. FAA teknisyenleri sorunu araştırıyor. Yeni bilgiler geldikçe anında güncellemeler paylaşacağız" ifadelerini kullandı.
FAA, hava trafik kontrol frekanslarında ve/veya radar sistemlerinin işleyişinde meydana gelen birden fazla aksaklık nedeniyle ülke genelindeki uçak kalkışlarının geçici olarak durdurulduğunu doğruladı.
ULUSAL HAVA DURUMU SERVİSİNDE DE RADAR KESİNTİSİ
ABD Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS), ülke genelinde internet ve iletişim sistemlerinde sorunlar yaşandığını, radar.weather.gov adresindeki hava durumu radar hizmetinin de kesintiye uğradığını duyurdu.
Kurumun internet sitesinde yayımlanan açıklamada, "Ülke genelinde radar hizmetinde kesinti yaşandığının farkındayız. Sorunu araştırırken gösterdiğiniz sabır için teşekkür ederiz" ifadelerine yer verildi.
TÜM HAVALİMANLARINDA KALKIŞLAR DURDURULDU
FAA'nın Hava Trafik Kontrol Sistemi Komuta Merkezi tarafından yayımlanan duyuruda, olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçeleriyle bütün havalimanlarında kalkışların durdurulduğu açıklandı.
Duyuruda, "Kalkış yapacak bütün uçaklar, ikinci bir duyuruya kadar yerde kalmalıdır" ifadeleri kullanıldı.
Charlotte–Orlando seferinde yolcular uçağa alındıktan sonra pilot, hava trafik kontrol sisteminde sorun yaşandığını duyurdu. Bir saati aşan bekleyişin ardından yolcular uçaktan indirildi. Hollywood Burbank Havalimanı’ndan gelen görüntülerde de yolcuların uçaklardan indiği, görevlilerin bagajları boşalttığı görüldü.
Minneapolis–Saint Paul Havalimanı’nda kalkışa hazırlanan bir uçağın pilotu, yolcularına daha önce böyle bir durumla karşılaşmadığını söyledi. United ve Delta, yolcularına uçuş durumlarını kontrol etmeleri için uyarılar yayımladı. United, yolcuları yeniden rezervasyon işlemleri için internet sitesi ve uygulamasına yönlendirdi.
ABD İÇ GÜVENLİK BAKANI: BU BİR TELEKOMÜNİKASYON ARIZASI
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, ülke genelinde uçak kalkışlarının durdurulmasının ardından basın mensuplarının sorularını cevapladı.
Mullin, "Bu bir telekomünikasyon arızası. Bu, yeni bir 11 Eylül değil" dedi.
Microsoft'ta yaşanan kesintiyle FAA'daki arıza arasında bağlantı bulunup bulunmadığı sorusuna Mullin, "Microsoft'taki olay ile FAA'daki olay arasında herhangi bir bağlantı olduğuna inanmam için bir neden yok. Bunlar birbirinden ayrı konular" karşılığını verdi.
"BU SORUN BİR SAAT İÇİNDE ÇÖZÜLMEYECEK"
Uçuş yasağının yaklaşık yedi saat sürüp sürmeyeceği sorulan Mullin, "Herhangi bir zaman dilimi üzerinde konuşmadık. Havalimanlarında bekleyen yolcuların yeniden uçuşlarına başlayabilmesi zaman alacak. Bu sorun bir saat içinde çözülüp her şey hemen normale dönmeyecek. Biraz zaman alacak" diye konuştu.
Mullin, "Herkes güvende. Uçuşların tamamının nerede olduğu biliniyor" dedi.
"YAPAY ZEKA İHTİMALİNİ DE ARAŞTIRIYORUZ"
Arızanın yapay zekayla bağlantılı olup olmadığı sorusuna Mullin, "Şu aşamada hiçbir ihtimali dışlayamazsınız. Bu süreci yürütüyoruz ve ne olduğunu öğreneceğiz. Öğrendiğimizde de bunun tekrar yaşanmaması için gerekli adımları atacağız" cevabını verdi.
FAA'nın yeni bir yapay zeka destekli hava trafik kontrol sistemini devreye aldığına ilişkin iddialar da sorulan Mullin, "Bunu araştırıyoruz. Bu da incelediğimiz konular arasında" dedi.
"HALA İLETİŞİM KURABİLİYORUZ"
Havadaki uçaklarla iletişimin tamamen kesilip kesilmediği sorulan Mullin, "Hayır, hayır. Anladığım kadarıyla iletişim hâlâ kurulabiliyor. Ancak iletişimin netliği farklı seviyelerde. Bu konuda kesin bir şey söylemek istemiyorum" ifadelerini kullandı.
Mullin ayrıca ABD Başkanı Donald Trump'ın gelişmeler hakkında bilgilendirildiğini doğruladı.
Yolcuların güvenliğine ilişkin ise "Halkın korkması için hiçbir neden yok. Sevdikleriniz için endişelenmenize gerek yok" dedi.
"TRUMP SÜRECE HEMEN MÜDAHİL OLDU"
ABD İç Güvenlik Bakanı Markwayne Mullin, Başkan Donald Trump'ın uçuş krizinin ardından hızla harekete geçtiğini söyledi.
Mullin, "Başkan bu sürece hemen liderlik etti. Hızlı hareket edebilmemiz için gerekli kaynakları ve iletişim imkânlarını sağladı. Liderlerin yaptığı budur ve Başkan Trump bize liderlik etme konusunda en iyisidir" diye konuştu.
NBC News muhabiri Tom Costello ise hava trafik kontrol merkezlerinde yüksek irtifadaki uçuşların yönetiminde kullanılan radyo frekanslarında sorun yaşandığını anlattı.
Costello, "Asıl soru, bu frekansların neden birdenbire bozulduğu. Bilgisayar korsanları tarafından hedef alındılar mı? Bunu henüz bilmiyoruz. Görünüşe göre İç Güvenlik Bakanlığı da bilmiyor. Bu ihtimali araştırıyorlar" ifadelerini kullandı.
FBI: SALDIRI DEĞİL
Öte yandan ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), ülke genelinde uçak kalkışlarının durdurulmasına yol açan iletişim sorununun siber saldırı veya herhangi bir suç faaliyetinden kaynaklandığını düşünmediklerini açıkladı.
ABD'YE GİDEN 3 BİN 100 UÇAK HAVADA
Ülke genelinde kalkışların durdurulmasının ardından ABD'deki havalimanlarına gitmekte olan 3 bin 100 uçağın halen havada bulunduğu aktarıldı. Kalkış yasağı nedeniyle yeni uçakların havalanmasına izin verilmiyor.
YAKLAŞIK 7 BİN UÇUŞ GECİKTİ VEYA İPTAL EDİLDİ
Uçuş takip platformu FlightAware'in verilerine göre, ülke genelindeki kalkış yasağı nedeniyle yaklaşık 7 bin ABD uçuşunda gecikme veya iptal yaşandı.
American Airlines, ulusal hava sahası için uygulanan uçuşların durdurulması nedeniyle, günün geri kalanında uçuşların çeşitli aksamalar yaşayabileceğini duyurdu:
"Federal Havacılık İdaresi (FAA) tarafından uçuşların durdurulma kararı kaldırıldığında, American Airlines bünyesindeki tüm birimler, müşterilerimizin mümkün olan en kısa sürede seyahatlerini tamamlamaları için seferber olacak."
YOLCULAR UÇAKLARDA MAHSUR KALDI
ABD genelindeki uçuş krizi, havalimanlarında bekleyen yolcuları da etkiledi.
Los Angeles Uluslararası Havalimanı'nda (LAX) uçakta bekleyen bir yolcu, iniş yapan uçakların park alanlarına yanaşmasına izin verilmediğini anlattı.
Austin Havalimanı'na iniş yapan bir başka yolcu ise uçaktan inmelerine izin verilmediğini ve kendilerinden "sabırla beklemelerinin" istendiğini kaydetti.
İLK SOLO UÇUŞUNDA RADAR KRİZİNE YAKALANDI
ABD'de pilotluk eğitimi alan bir öğrenci, ilk tek başına seyrüsefer uçuşu sırasında ülke genelindeki hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan arızaya yakalandı.
Yaşadığı şaşkınlığı dile getiren pilot adayı, "Bu benim ilk tek başıma seyrüsefer uçuşum ve ne yapacağımı bilmiyorum" dedi.
11 EYLÜL'DEN BU YANA İKİNCİ KEZ
ABD genelinde tüm uçak kalkışlarının durdurulması, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ikinci kez yaşandı. Son olarak 2023 yılında uygulanan ülke çapındaki kalkış yasağı, üç yıl aradan sonra yeniden yürürlüğe girdi.
FAA'NIN 875 MİLYON DOLARLIK YAPAY ZEKA SİSTEMİ MERCEK ALTINDA
The New York Times'ın haberine göre FAA, uçuş gecikmelerini önlemek amacıyla geliştirilen SMART sistemini ülkedeki 22 bölgesel hava trafik kontrol merkezinin tamamında kullanıma sunma sürecindeydi.
Yeni sistem ilk olarak iki ay önce Washington çevresindeki havalimanlarında devreye alınmıştı. O dönemde yüklenici firma çalışanlarının yedek fiber optik hattını yanlışlıkla kesmesi sonucu yaşanan ayrı bir iletişim arızası, yüzlerce uçuşun durdurulmasına neden olmuştu.
HAVADAKİ UÇAKLARIN DURUMU
Kalkış yapmamış uçaklar havalimanlarında bekletilirken, halihazırda havada bulunan uçuşların yönetimi hava trafik kontrolörleri tarafından sürdürülüyor.
ABD'ye gelen uluslararası uçuşlar için ayrı değerlendirme yapılacak.
YASAK KALDIRILDI
Ulaştırma Bakanı Duffy, yerel saatle 15.36 itibarıyla radar ve haberleşme sistemlerinde dengesizlikler tespit edildiğini, bunun üzerine tedbir amacıyla uçuşların durdurulduğunu açıkladı.
Sistemlerin tamamen devre dışı kalmadığını belirten Duffy, "Bu akşam saat 20.15'te (TSİ 14 Kasım 04.15) hava sahasını yeniden açtık" ifadelerini kullandı.
Ancak uçuşların yeniden başlamasının tüm seferlerin hemen gerçekleştirileceği anlamına gelmediğini vurgulayan Duffy, hava trafiğinin kademeli olarak normale döneceğini bildirdi.
DALGALI FREKANS KESİNTİSİ NEDİR?
Hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan sorunun, pilotlar ile kontrolörler arasındaki radyo iletişimini etkileyen dalgalı frekans kesintisiyle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
Dalgalı frekans kesintisi, radyo iletişimindeki arızaların tek bir merkezle sınırlı kalmayıp farklı hava trafik kontrol merkezlerine ve tesislere art arda yayılması anlamına geliyor.
Bu tür arızalarda pilotlar ile hava trafik kontrolörleri arasındaki iletişim aksayabiliyor. Uçuş güvenliğini korumak amacıyla kalkışların geçici olarak durdurulması gerekebiliyor.
