YENİ BİR GAZETE - Kış aylarında Kuzey Kutbu'ndaki aşırı soğuk havayı bir kalkan gibi yerinde tutan stratosferik girdap (polar vortex), meteoroloji uzmanlarını şaşırtan bir hızla zayıflayarak kırıldı.
Bilim insanlarının "ani stratosferik ısınma" olarak adlandırdığı bu atmosferik çöküşün, alışılmışın dışında ocak veya şubat ayları yerine kasım ayında gerçekleşmesi kış mevsiminin genel dengesini değiştirebilecek önemli bir anormallik olarak değerlendiriliyor. Girdabın zayıflamasıyla birlikte kutup bölgesinde hapsolan devasa soğuk hava kütleleri hızla güney enlemlere doğru sarkmaya başladı.
Kutup girdabı nedir ve nasıl çalışır?
Kutup çevresi girdabı, Dünya'nın kutup bölgelerini çevreleyen ve geniş alçak basınç merkezlerinin oluşturduğu güçlü, dönen bir soğuk hava kütlesi olarak tanımlanıyor. Sonbaharda havaların soğumasıyla oluşmaya başlayan bu sistem, kış boyunca güçlenerek kutuplardaki aşırı soğuk havayı bir arada tutuyor. Ancak sistem zayıfladığında veya kırıldığında, içeride hapsolan soğuk hava kütlesi parçalanarak Kuzey Amerika, Avrupa veya Asya kıtalarına doğru yayılıyor.
Türkiye için iki ana rota öne çıkıyor
Girdabın bozulması doğrudan Türkiye'ye tek bir dev fırtınanın geleceği anlamına gelmiyor; sürecin seyrini soğuk hava kütlesinin izleyeceği güzergah belirleyecek. Atmosferik modeller üzerinden yapılan değerlendirmelere göre iki ana senaryo bulunuyor. Birinci senaryo olan "Balkanlar Rotası" gerçekleşir ve kopan kutup soğukları Doğu Avrupa ile Balkanlar üzerinden giriş yaparsa, Türkiye'nin bu sistemden etkilenmesi kuvvetli bir ihtimal olarak görülüyor.
Bu durumda özellikle kuzey, iç ve doğu kesimlerde şiddetli soğuklar ve yoğun kar yağışları bekleniyor. İkinci senaryo olan "Batı Avrupa Rotası" kapsamında sistemin Batı Avrupa'ya veya Kuzey Amerika'ya yönelmesi halinde ise soğuk hava dalgasının Türkiye'yi etkileme ihtimali ciddi oranda düşecek. Sistemin kesin rotasının önümüzdeki 2 ila 3 hafta içerisinde netlik kazanacağı öngörülüyor.
Uzmanlardan ani kış koşullarına karşı hazırlık uyarısı
El Nino iklim olayının da etkisiyle Türkiye'nin bulunduğu havzada kış mevsiminin genel hatlarıyla bol yağışlı ve ılıman geçmesi bekleniyordu. Ancak meteoroloji uzmanları, bu genel ılıman beklentinin aldatıcı olmaması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor. Kutuplardaki bu erken kırılmanın, kış mevsimi boyunca zaman zaman sert soğuk hava ataklarının yaşanabileceğine işaret ettiği belirtilerek vatandaşların ve ilgili kurumların ani kış koşullarına karşı hazırlıklı olmaları gerektiği vurgulanıyor.
